آرشیو اینترنتی یوسف اباذری

بازدیدکننده عزیز این وبلاگ تلاشی است برای تهیه آرشیوی از مطالب اینترنتی مربوط به دکتر یوسف‌علی اباذری، استاد جامعه‌شناسی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران. این آرشیو اینترنتی صرفاً محلی است برای گردآوری نوشته‌ها و متون مربوط به وی و در انتخاب این مطالب سلیقه خاصی اعمال نمی‌شود. تمام مطالب با ذکر منبع نقل قول می شوند و انتشارشان در این آرشیو به معنی تائید محتوای هیچ یک از آنها نیست. در صورتیکه از مطالب، اخبار یا نوشته های مربوط دکتر یوسف اباذری آگاه می‌شوید، خوشحال می‌شویم که با ارسال لینک آن

نخستین نشست مشترک اهل اندیشه، هنر و ادب در مجموعه آسمان

این خبر در تاریخ 25 شهریور 1385 در وبسایت فرهنگستان هنر منتشر شده است.

هنر: گشایشی در دنیای چند رشته ای

«هنرمند، فیلسوف و ادیب هر کدام روایت خودشان را از هستی و آنچه پیرامونشان هست دارند. موضوعاتی که دست مایه هر کدام قرار می گیرد بحث مجزایی است که اگر چه در جهت رسیدن به عمق است، اما به طور منفرد و متفرق مطرح می شود و زمانی که این افکار در کنار یکدیگر قرار گیرد، می تواند مثمر ثمر باشد. »


محمد مهدی حیدریان، معاونت امور هنری و بین الملل فرهنگستان هنر، در نخستین نشست مشترک اهل اندیشه، هنر و ادب که 23 شهریور سال 85 با هدف تعامل میان فرهیختگان کشور در مجموعه فرهنگی_هنری آسمان برگزار شد، با بیان این مطلب گفت:«من به تجربه دهه ای که توفیق حضور در میان اهالی هنر را داشته ام، می دانم این دغدغه میان اهالی هنر و مخاطبانشان وجود دارد که چگونه می توانند رابطه مناسبی با سایر اهالی فرهنگ داشته باشند. بیشتر مدیران فرهنگی کشور نیز به دنبال پاسخ گویی به این مسئله هستند. »
حیدریان یکی از مشکلاتی را که امروز بر سر راه پیشرفت هنری و فرهنگی ما قرار گرفته است در این دانست که میان هنرمندان و اهل فلسفه و اهالی ادبیات کمترین تعاملی وجود ندارد: «در طی 24 سال مدیریت فرهنگی، شاهد بودم که کمتر ارتباطی میان دوستان هست. دوستان فیلسوف کمتر به خواندن رمان می پردازند یا هنرمندان تجسمی و استادان هنر نیز کمتر به خواندن کتاب های فلسفی تمایل دارند. این ها گواهی بر دردی است که با کمک استادان رشته های مختلف باید به درمان آن پرداخت. اگر زمانی یکی از این ها به هر دلیلی به این مباحث نزدیک شوند، متوجه می شوند که چه بهره هایی می توانند ببرند.»

وی برگزاری این برنامه را پیشنهاد فرهنگستان هنر با همکاری فرهنگستان زبان و ادب و شورای گسترش زبان فارسی دانست:«در تلاش هستیم تا به این دغدغه پاسخ دهیم که چه کنیم تا فاصله میان رشته های مختلف فرهنگی کمتر شود. نمی خواهیم بحث مسائل بین رشته ای را مطرح کنیم که موضوع پیچیده شود. درنظر داریم طی نشست هایی ، ستارههای درخشان منظومه های مختلف را در کنار هم قرار دهیم تا در فضایی دوستانه، کهکشانی فرهنگی به وجود آوریم. »

مدیر مجموعه فرهنگی -هنری آسمان با اشاره به ثبت و ضبط این برنامه ها گفت:« با تعاملی که با دوستان دیگر در سایر فرهنگستان ها داشته ایم، زمینه ای را فراهم کرده ایم که در زمان های نزدیک به هم این دوستان را گردهم آوریم و گردهمایی های دوستانه، نشست ها و کارگاه هایی برگزار کنیم. همچنین با توجه به تجربه آقای محمد خانی در گفت و گوی بین رشته ای میان فلسفه و ادبیات تصمیم بر این شد تا ایشان دبیری این برنامه ها را بر عهده بگیرند. همه شرایط فراهم است تا این برنامه ها را با کمک خود شما فرهیختگان هماهنگ و آن را در قالب برنامه های تلویزیونی و رادیویی و طرح و پیشنهاد و مصوبه در شورای انقلاب فرهنگی و حتی در قالب رشته های درسی اجرا کنیم. »

علی اصغر محمد خانی، دبیر این نشست ها و رئیس مرکز گسترش زبان فارسی، در بخش دیگری از برنامه با اشاره به سابقه طرح مسئله نزدیکی اهالی فلسفه، هنر و ادب در دولت سید محمد خاتمی گفت:«این موضوع برای نخستین بار هشت سال پیش به عنوان بحث ارتباط بین اهالی فرهنگ و هنر مطرح شد. نخستین حرکت در ایجاد این تعامل نیز توسط آقای مسجد جامعی در شب تولد حضرت زهرا (س)، با آغاز به کار هشت «کتاب ماه» در حوزه های مختلف انجام گرفت.کتاب های ماه در ابتدای کار به دنبال بحث نقد کتاب و اطلاع رسانی به صورت مکتوب بودند. با گذشت زمان به این نتیجه رسیدیم که نباید به این بسنده کنیم، و در حوزه ادبیات و فلسفه، فضای گفت و گو در میان منتقدان و پدیدآورندگان کتاب به وجود آمد و ماحصل آن جلساتی شد که تا کنون ادامه داشته است. »

به گفته محمدخانی، «در خلال این بحث ها اهالی فلسفه کم کم با اهالی ادب شروع به گفت و گو کردند و بحث هایی مانند این که چرا ما رمان خوب نداریم و از این قبیل، مطرح شد. این بحث ها می توانست در حیطه هنر هم مطرح شود. ما نمی توانیم به رمان نویس بگوییم که رمان فلسفی بنویس. به فیلسوف هم نمی توانیم بگوییم بیا یک فیلم سینمایی را نقد کن. درعرصه دانشگاه هم رابطه کمی وجود دارد. ببینید فاصله میان دانشکده هنرهای زیبا و دانشکده ادبیات در دانشگاه تهران چقدر کم است، اما کمترین تعامل میان استادان این دانشکده ها هست و هیچ کدام با دیگری معاشرت ندارند. در حالی که در گذشته هنرمندان و دانشمندان فاصله کمی داشتند و کسی مثل ابوریحان جامع هنر و ادب و فلسفه بود. »

محمد خانی برگزاری نشست های فصلی بین اهالی فرهنگ و هنر و ادب، و تشکیل کارگاه های مشترک و پرداختن به جنبه های مختلف شخصیت های بزرگ را عاملی برای ایجاد تعامل بین هنرمندان دانست:« سال 2007 هشتصدمین سال تولد مولانا است که همه رشته های هنری ، فلسفی و ادبی به آن پرداخته اند ؛ تلاش می کنیم این موضوع را محور این تعامل قرار دهیم. این راهی است که شروعش آسان، اما تداومش سخت است.»

اسماعیل بنی اردلان که مجری این برنامه بود، به آغاز این بحثها در بنیاد سینمایی فارابی اشاره کرد و افزود:« سلسله بحث هایی که میان فلاسفه و اهالی سینما در این بنیاد آغاز شد باعث به وجود آمدن موجی در سینمای ایران شد که نوعی سینمای معناگرا را به وجود آورد. »

سید محمد بهشتی، مدیر عامل اسبق بنیاد فارابی، که سابقه ایجاد تعامل میان اهالی فلسفه و هنر را در این بنیاد دارد، با اشاره به تجربه های خود گفت:« ما به اهل سینما و فلسفه فرصت سوار شدن در یک کشتی را دادیم. البته ما همه سوار یک کشتی هستیم، اما گاهی همدیگر را نادیده می گیریم. این بحث ها با تعامل در میان اهالی اندیشه و سینما مطرح و تبدیل به جریان شد.»

بهشتی یکی از مهم ترین مشکلات هنرمندان را نداشتن حشر و نشر و رفاقت دانست:« هر کدام از ما در حال کار کردن در غرفه خودمان هستیم و تماس مستقیم بین ما چندان رایج نیست.این مشکل در دو رشتهای که خود من در آنها فعالیت کرده ام، یعنی سینما و معماری به صورت مشخص به چشم میخورد. سینما خود به تنهایی با موسیقی و معماری و گرافیک در تعامل است. یک کارگردان چرا نباید یک دوست موسیقی دان داشته باشد؟ نه کسی که موسیقی فیلمش را می سازد؛ کسی که بتوان از هنرش لذت برد؛ یا دوست نقاشی که بتوان از دیدن هنر او لذت برد. این مشکلی است که ما در عرصه هنری و قطعاً سایر رشته ها داریم.»

بهشتی از این موضوع با عنوان «بیماری هنر» نام برد:«واقعیت این است که ما در مقوله معماری و شهرسازی با بیماری شدیدی روبه رو هستیم. این بیماری هر چقدر جلوتر می رویم، شدت می گیرد و دامن سایر رشته ها را می گیرد. نمیتوان تصور کرد که در یک رشته هنری بیماریای وجود دارد، اما رشته های دیگر در سلامت کامل به سر می برند. باید علائم بیماری در سایر رشته ها هم مشهود باشد و شاید بتوان گفت امروز این بیماری مشترک، وجه تشابه و نقطه تلاقی رشته های هنری با هم است که باید این دیوار حایل برداشته شود.»

وی گفت:«زمانی که این رشته ها وضعیت شان خوب است، در کنار هم شکوفا هستند. در تاریخ هنر ایران، زمانی که معماری وضعیت خوبی دارد، نگارگری و خوش نویسی و سایر هنرها خوب هستند. شاخه های هنری اعضای یک ارکستر هستند که با هم هم نوازی می کنند، تک نوازی نمی کنند و باید با هم خوب بنوازند. »

رضا سیدحسینی، مترجم و منتقد ادبی، که از طرف اهالی ادبیات صحبت میکرد، با تأکید بر این مطلب که باید به همراهی هنر، ادبیات و فلسفه بیش از این پرداخته شود، گفت:«امیدوارم بتوانیم با برگزاری چنین نشست هایی، در جهت بالا بردن سطح فرهنگی کشور قدم برداریم و با این حرکت شاهد توفیقات خوبی باشیم.»

وی با اشاره به «فن شعر» ارسطو گفت:« زمانی که ارسطو این بحث را مطرح کرد، همه به این موضوع اشاره کردند که پوئتیک بحث فن شعر است؛ اما در دوره های جدید ادبا و منتقدان به این نظر رسیده اند که فن شعر مفهوم وسیعتری دارد که عبارت است از دستورالعمل آفرینش هنری. به زبان ارسطو، شعر عبارت است از حماسه، تراژدی و کمدی. »

سیدحسینی نظرات ادبی و هنری ای را که بعد از ارسطو ارائه شد تکمیل کننده این نظریه دانست و آن را با دوره جدید و هنر و نقد ادبی مرتبط دانست:« در دورههای جدید ساختارگرایانی مانند باختین این مفاهیم را در هم آمیختند. به این ترتیب می بینیم که از ابتدای حرکت هنری همراه بودند. به همین ضرورت هم ناگزیریم از این که میان هنر و ادبیات و فلسفه ارتباطی به وجود آوریم. »

یوسف اباذری، جامعه شناس و سردبیر مجله «ارغنون»، به نادیده گرفته شدن علوم انسانی در ایران از زمان ورود مدرنیته اشاره کرد و افزود:« خلط بین تقدم و تأخر علوم دقیقه و علوم انسانی در ایران، در زمان قاجار آغاز شد. در ایران، درست عکس آنچه در فرنگ رخ داد، علوم انسانی در مقابل علوم تجربی نادیده گرفته شد. توجه بیش از حد به فن آوری و شیفتگی نسبت به آن، راه را بر توجه به علوم انسانی و اخلاقی و فلسفه بسته است؛ چنان که رئوس مدیریتهای ارشد کشور همگی در دست پرورش یافتگان علوم دقیقه است.»

به گفته اباذری، «در غرب، اول هنر، ادبیات و فلسفه تغییر پذیرفت و بعد فن آوری جدید پا به عرصه وجود گذاشت؛ درست عکس آنچه در ایران اتفاق افتاد و البته ما ضررهای بسیاری از این ناحیه دیدهایم و امیدواریم که نشستهای این چنینی برطرفکننده این سوء تفاهم های تاریخی باشد. به نظر من، صرف گردهمایی هنرمندان و ادبا و فیلسوفان ناکافی است و در این نشست ها باید از اهالی علوم پزشکی و مهندسی نیز خواست که حضور پیدا کنند. موضوع را باید جدی بگیریم. در دنیایی چند رشته ای زندگی می کنیم که امثال آدورنو و هایدگر راه گشایش این آشفتگی را نه در جامعه شناسی و فلسفه، که در هنر می بینند.»

سردبیر «ارغنون» گفت:« ما در کنار تعامل میان اهالی فرهنگ و هنر و ادب، باید تعاملی میان علوم انسانی و علوم طبیعی و تجربی پدید آوریم تا بتوانیم بهتر از فن آوری و علم استفاده کنیم؛ مانند راهی که در اروپا استفاده کردند.»

دکتر محمود عزیزی، کارگردان تئاتر، یکی دیگر از کسانی بود که از جانب اهالی هنر و به ویژه تئاتر، رشته سخن را به دست گرفت:« ما اهالی تئاتر پیش از همه هنرمندان عادت کرده ایم که برای پیشبرد حرفها و اندیشه های خودمان از گفت و گو بهره بگیریم. به همین دلیل هم تئاتر در طول تاریخ توانسته است به عنوان یکی از مظاهر مدرنیته حرکت کند و با سایر رشته ها ارتباطات خود را حفظ کند.»

وی گفت: « در همه جریانات اجتماعی - تاریخی شاهد حضور تئاتر برای جبران برخی کاستی ها هستیم، اما در ایران هیچگاه این اتفاق نیفتاد. اهمیت این نشستها همین است که به این موضوع بپردازند که چرا ما هیچگاه یک جریان نداشته ایم. در تاریخ معاصر ایران هم مشاهده می شود که تئاتر در زمانهای مختلف، رسالت فیلسوفان، گروههای سیاسی و حاکمیتی را که مسئولیت ملتش را فراموش کرده، به دوش کشیده، اما هیچگاه نتوانسته به صورت یک جریان به حیات خود ادامه دهد. ما از آن اندیشه پاکی که بنیان نمایش را گذاشته است، فاصله گرفته ایم. این نشستها باید غفلت های ما را بیابد و راهکار ارائه دهد.»

در این مراسم، گروه خورشید با زبان موسیقی از ایجاد تعامل میان اهالی فرهنگ و هنر سخن گفت.
احمد مسجد جامعی، سید محمد بهشتی، محمد مهدی حیدریان، محمد رضا شجریان، احمد رضا درویش، رضا سید حسینی، عبدالله نصری، محمد سریر، حسن ریاحی، عبدالله اسفندیاری، اسماعیل بنی اردلان، نصرالله پورجوادی، محمود عزیزی، شهرام اقبال زاده، محمد حسن شهسواری زاده، شادمهر راستین و جمع دیگری از اهالی فرهنگ و هنر و ادب در این نشست حضور داشتند.

منبع: http://www.honar.ac.ir/Publisher/lett_news/show.asp?id=165

  
نویسنده : علی رفیع ; ساعت ۸:۳٢ ‎ب.ظ روز ۱۳۸۸/٤/۳٠
تگ ها : اخبار